Złoty but – historia i laureaci nagrody

Złoty but

Złoty but – historia i laureaci nagrody

Złoty But jest marzeniem zdecydowanej większości zawodników występujących w Europie. Ta nagroda, zarówno fizyczna jak i symboliczna, jest przeznaczona dla najlepszego strzelca w Europie.

Ostatnio na naszym blogu:  Prawo Bosmana
Stroje piłkarskie

Stroje z nadrukiem gratis od 89,99 zł

Historia Złotego Buta

Złoty But jest nagrodą przyznawaną dla najlepszego strzelca spośród wszystkich najwyższych lig europejskich zrzeszonych w UEFA. Historia tej nagrody sięga sezonu 1967/68, gdy na pomysł takiej nagrody wpadł francuski magazyn L’Équipe.

Nagroda Złoty but jest przyznawana cyklicznie, co sezon. W ciągu dekad istnienia tego wyróżnienia nie obyło się bez skandali, które do dziś budzą wiele kontrowersji w środowisku piłkarskim. Nie ulega wątpliwości, że zwycięstwo w klasyfikacji złotego buta jest dla wielu piłkarzy niezwykle istotne i prestiżowe.

Pierwsze lata Złotego Buta

Pierwszym laureatem nagrody był legendarny piłkarz Eusébio, który w sezonie 67/68 zdobył 42 bramki dla SL Benfiki, czyli popularnej Benfiki Lisbona. Portugalczyk w klasyfikacji Złotego Buta triumfował jeszcze raz – w sezonie 72/73. W latach 68 – 91 tę nagrodę zdobywali m.in Gerd Müller (dwukrotnie), Fernando Gomes (dwukrotnie), Dudu Georgescu (dwukrotnie), a także tacy piłkarze jak Ian Rush, Marco van Basten, Hugo Sánchez czy Hristo Stoiczkow.

W 1991 miał miejsce kryzys, który na kilka lat storpedował przyznawanie nagrody dla najskuteczniejszego strzelca Europy.

Kontrowersje wokół klasyfikacji Złotego Buta w 1991 roku

Według magazynu L’Équipe w 1991 roku najskuteczniejszym piłkarzem Europy był Darko Panczew z Crveny Zvezdy Belgrad. Ta decyzja nie spodobała się członkom Cypryjskiego Związku Piłki Nożnej, zdaniem których to zawodnik z tamtejszej ligi zapracował na miano najlepszego strzelca Starego Kontynentu, gdyż w sezonie 90/91 miał, rzekomo, zdobyć 40 goli. W wyniku tego kryzysu klasyfikacja Złotego Buta została zawieszona aż do sezonu 96/97. Wówczas to zrewolucjonizowano system przyznawania tej nagrody.

Warto jednak wspomnieć, że od sezonu 91/92 do 95/96 nagrodę przyznawano nieoficjalnie. Wówczas dwukrotnie najlepszym strzelcem Europy był zawodnik Rangersów, Ally McCoist (dwa razy po 34 bramki), David Taylor z walijskiego Porthamdog (43 gole), a także Arsen Awetisjan (39 goli) i Zwiad Endeladze (40)

Od sezonu 1996/97 European Sports Magazines przyznaje Złoty But w oparciu o system współczynników. Oznacza to, że zawodnik z silniejszej ligi, który zdobył mniej goli, ma szansę wyprzedzić zawodnika ze słabszej ligi, który strzelił więcej bramek.

Współczesne zasady przyznawania Złotego Buta

Od sezonu 96/97 Złoty But przyznawany jest na podstawie współczynników ściśle powiązanych z rankingiem UEFA. Bramki, które zdobywają zawodnicy pięciu najsilniejszych lig w Europie są, w klasyfikacji Złotego Buta, warte więcej, niż gole strzelane w ligach słabszych. I tak:

  • Gole strzelane w pięciu najsilniejszych ligach Europy mają współczynnik 2 pkt
  • Bramki zdobywane w ligach sklasyfikowanych w rankingu UEFA na miejscach 6-21 mają współczynnik 1,5 pkt
  • Bramki zdobywane w ligach od miejsca 22 mają współczynnik 1 pkt

W praktyce oznacza to, że największą szansę na zwycięstwo w tej klasyfikacji mają piłkarze występujący w najsilniejszych ligach Europy. 10 goli strzelonych w Premier League jest warte tyle samo, w walce o Złotego Buta rzecz jasna, co 20 bramek zdobytych w np. lidze Irlandii.

Laureaci Złotego Buta od 1997 roku

Pierwszy zwycięzcą prestiżowej rywalizacji o miano najlepszego strzelca Europy został brazylijski napastnik Ronaldo, który występował wówczas w FC Barcelonie. Zdobył on wtedy 34 bramki, ale w myśl przelicznika zdobył w klasyfikacji 68 punktów.

Najczęściej po Złotego Buta sięgał rzecz jasna Leo Messi, który zdobył tę prestiżową nagrodę aż sześciokrotnie. Także Argentyńczyk jest rekordzistą pod względem liczby zdobytych punktów – w sezonie 2011/12 zanotował ich aż 100! Na uwagę zasługuje fakt, że strzelając 50 bramek potrzebował na to 37 spotkań. To dało mu świetną średnią 1,35 gola na mecz.

SezonZawodnikKlubGolePunkty
1996/97RonaldoFC Barcelona3468
1997/98Nikos MachlasVitesse Arnhem34 68
1998/99Mário JardelFC Porto3672
1999/00Kevin PhillipsSunderland3060
2000/01Henrik LarssonCeltic3552,5
2001/02 Mário JardelSporting CP4263
2002/03Roy MakaayDeportivo La Coruña2958
2003/04Thierry HenryArsenal3060
2004/05Thierry HenryArsenal2550
2004/05Diego ForlánVillarreal CF2550
2005/06Luca ToniACF Fiorentina3162
2006/07 Francesco TottiAS Roma26 52
2007/08Cristiano RonaldoManchester United 3162
2008/09Diego ForlánAtlético Madryt3264
2009/10Lionel MessiFC Barcelona3468
2010/11Cristiano RonaldoReal Madryt4080
2011/12Lionel MessiFC Barcelona50100
2012/13Lionel MessiFC Barcelona4692
2013/14Cristiano RonaldoReal Madryt3162
2013/14Luis SuárezLiverpool3162
2014/15Cristiano RonaldoReal Madryt4896
2015/16Luis SuárezFC Barcelona4080
2016/17Lionel MessiFC Barcelona3774
2017/18Lionel MessiFC Barcelona3468
2018/19Lionel MessiFC Barcelona3672
2019/20Ciro ImmobileLazio3672
2020/21Robert LewandowskiBayern Monachium4182

Robert Lewandowski i Złoty But

W sezonie 2020/21 Robert Lewandowski w barwach Bayernu został pierwszym Polakiem w historii, który zgarnął Złoty But. W poprzednim sezonie był bardzo blisko, o 1 trafienie wyprzedził go Ciro Immobile z Lazio Rzym (włoska serie a). W obecnym sezonie Polak nie pozostawił żadnych złudzeń. Dzięki zdobyciu 41 bramek w Bundeslidze, pozostawił konkurencję w pokonanym polu, a jego klasę musieli uznać m.in. Messi, Cristiano Ronaldo, Kylian Mbappe, Mohamed Salah, Romelu Lukaku czy Erling Haaland. Dodatkowo polski napastnik Robert Lewandowski pobił rekord Bundesligi – stał się rekordzistą w klasyfikacji strzelców w jednym sezonie ligi pobijając rekord Gerda Mullera. Tym samym wspaniały sezon Roberta Lewandowskiego spowodował, że po raz kolejny dołączył do panteonu piłkarskich sław.

 


Zobacz również:


Autorem artykułów na blogu jest polska firma produkująca stroje sportowe pod marką PEHA.