Złoty but – historia i laureaci nagrody

Złoty But jest marzeniem zdecydowanej większości zawodników występujących w Europie. Ta nagroda, zarówno fizyczna jak i symboliczna, jest przeznaczona dla najlepszego strzelca w Europie.

Stroje piłkarskie
Stroje z nadrukiem gratis od 109,99 zł

Historia Złotego Buta

Złoty But jest nagrodą przyznawaną dla najlepszego strzelca spośród wszystkich najwyższych lig europejskich zrzeszonych w UEFA. Historia tej nagrody sięga sezonu 1967/68, gdy na pomysł takiej nagrody wpadł francuski magazyn L’Équipe.

Nagroda Złoty but jest przyznawana cyklicznie, co sezon. W ciągu dekad istnienia tego wyróżnienia nie obyło się bez skandali, które do dziś budzą wiele kontrowersji w środowisku piłkarskim. Nie ulega wątpliwości, że zwycięstwo w klasyfikacji złotego buta jest dla wielu piłkarzy niezwykle istotne i prestiżowe.

Pierwsze lata Złotego Buta

Pierwszym laureatem nagrody był legendarny piłkarz Eusébio, który w sezonie 67/68 zdobył 42 bramki dla SL Benfiki, czyli popularnej Benfiki Lisbona. Portugalczyk w klasyfikacji Złotego Buta triumfował jeszcze raz – w sezonie 72/73. W latach 68 – 91 tę nagrodę zdobywali m.in Gerd Müller (dwukrotnie), Fernando Gomes (dwukrotnie), Dudu Georgescu (dwukrotnie), a także tacy piłkarze jak Ian Rush, Marco van Basten, Hugo Sánchez czy Hristo Stoiczkow.

W 1991 miał miejsce kryzys, który na kilka lat storpedował przyznawanie nagrody dla najskuteczniejszego strzelca Europy.

Kontrowersje wokół klasyfikacji Złotego Buta w 1991 roku

Według magazynu L’Équipe w 1991 roku najskuteczniejszym piłkarzem Europy był Darko Panczew z Crveny Zvezdy Belgrad. Ta decyzja nie spodobała się członkom Cypryjskiego Związku Piłki Nożnej, zdaniem których to zawodnik z tamtejszej ligi zapracował na miano najlepszego strzelca Starego Kontynentu, gdyż w sezonie 90/91 miał, rzekomo, zdobyć 40 goli. W wyniku tego kryzysu klasyfikacja Złotego Buta została zawieszona aż do sezonu 96/97. Wówczas to zrewolucjonizowano system przyznawania tej nagrody.

Warto jednak wspomnieć, że od sezonu 91/92 do 95/96 nagrodę przyznawano nieoficjalnie. Wówczas dwukrotnie najlepszym strzelcem Europy był zawodnik Rangersów, Ally McCoist (dwa razy po 34 bramki), David Taylor z walijskiego Porthamdog (43 gole), a także Arsen Awetisjan (39 goli) i Zwiad Endeladze (40)

Od sezonu 1996/97 European Sports Magazines przyznaje Złoty But w oparciu o system współczynników. Oznacza to, że zawodnik z silniejszej ligi, który zdobył mniej goli, ma szansę wyprzedzić zawodnika ze słabszej ligi, który strzelił więcej bramek.

Współczesne zasady przyznawania Złotego Buta

Od sezonu 96/97 Złoty But przyznawany jest na podstawie współczynników ściśle powiązanych z rankingiem UEFA. Bramki, które zdobywają zawodnicy pięciu najsilniejszych lig w Europie są, w klasyfikacji Złotego Buta, warte więcej, niż gole strzelane w ligach słabszych. I tak:

  • Gole strzelane w pięciu najsilniejszych ligach Europy mają współczynnik 2 pkt
  • Bramki zdobywane w ligach sklasyfikowanych w rankingu UEFA na miejscach 6-21 mają współczynnik 1,5 pkt
  • Bramki zdobywane w ligach od miejsca 22 mają współczynnik 1 pkt

W praktyce oznacza to, że największą szansę na zwycięstwo w tej klasyfikacji mają piłkarze występujący w najsilniejszych ligach Europy. 10 goli strzelonych w Premier League jest warte tyle samo, w walce o Złotego Buta rzecz jasna, co 20 bramek zdobytych w np. lidze Irlandii.

Laureaci Złotego Buta od 1997 roku

Pierwszy zwycięzcą prestiżowej rywalizacji o miano najlepszego strzelca Europy został brazylijski napastnik Ronaldo, który występował wówczas w FC Barcelonie. Zdobył on wtedy 34 bramki, ale w myśl przelicznika zdobył w klasyfikacji 68 punktów.

Najczęściej po Złotego Buta sięgał rzecz jasna Leo Messi, który zdobył tę prestiżową nagrodę aż sześciokrotnie. Także Argentyńczyk jest rekordzistą pod względem liczby zdobytych punktów – w sezonie 2011/12 zanotował ich aż 100! Na uwagę zasługuje fakt, że strzelając 50 bramek potrzebował na to 37 spotkań. To dało mu świetną średnią 1,35 gola na mecz.

SezonZawodnikKlubGolePunkty
1996/97RonaldoFC Barcelona3468
1997/98Nikos MachlasVitesse Arnhem34 68
1998/99Mário JardelFC Porto3672
1999/00Kevin PhillipsSunderland3060
2000/01Henrik LarssonCeltic3552,5
2001/02 Mário JardelSporting CP4263
2002/03Roy MakaayDeportivo La Coruña2958
2003/04Thierry HenryArsenal3060
2004/05Thierry HenryArsenal2550
2004/05Diego ForlánVillarreal CF2550
2005/06Luca ToniACF Fiorentina3162
2006/07 Francesco TottiAS Roma26 52
2007/08Cristiano RonaldoManchester United 3162
2008/09Diego ForlánAtlético Madryt3264
2009/10Lionel MessiFC Barcelona3468
2010/11Cristiano RonaldoReal Madryt4080
2011/12Lionel MessiFC Barcelona50100
2012/13Lionel MessiFC Barcelona4692
2013/14Cristiano RonaldoReal Madryt3162
2013/14Luis SuárezLiverpool3162
2014/15Cristiano RonaldoReal Madryt4896
2015/16Luis SuárezFC Barcelona4080
2016/17Lionel MessiFC Barcelona3774
2017/18Lionel MessiFC Barcelona3468
2018/19Lionel MessiFC Barcelona3672
2019/20Ciro ImmobileLazio3672
2020/21Robert LewandowskiBayern Monachium4182
2021/22Robert LewandowskiBayern Monachium3570
2022/23Erling HaalandManchester City3672

Robert Lewandowski i Złoty But

W sezonie 2020/21 Robert Lewandowski w barwach Bayernu został pierwszym Polakiem w historii, który zgarnął Złoty But. W poprzednim sezonie był bardzo blisko, o 1 trafienie wyprzedził go Ciro Immobile z Lazio Rzym (włoska serie a). W obecnym sezonie Polak nie pozostawił żadnych złudzeń. Dzięki zdobyciu 41 bramek w Bundeslidze, pozostawił konkurencję w pokonanym polu, a jego klasę musieli uznać m.in. Messi, Cristiano Ronaldo, Kylian Mbappe, Mohamed Salah, Romelu Lukaku czy Erling Haaland. Dodatkowo polski napastnik Robert Lewandowski pobił rekord Bundesligi – stał się rekordzistą w klasyfikacji strzelców w jednym sezonie ligi pobijając rekord Gerda Mullera. Tym samym wspaniały sezon Roberta Lewandowskiego spowodował, że po raz kolejny dołączył do panteonu piłkarskich sław.

 


Autorem artykułów na blogu jest polska firma produkująca stroje sportowe pod marką PEHA.